به گزارش دادرسینت، متعاقب مذاکرات فشرده دیپلماتیک با میانجیگری دولت جمهوری اسلامی پاکستان، سند پیشنویس یادداشت تفاهم خاتمه درگیریهای نظامی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا (و متحدان آنها) در بامداد دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ در اسلامآباد نهایی گردید و در تاریخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به امضای رسمی طرفین رسید.
این سند راهبردی که در ۱۴ ماده تنظیم شده است، چارچوب حقوقی و تکالیف متقابل طرفین را جهت دستیابی به یک توافق جامع و پایدار در مهلت مقرر قانونی تبیین میکند. در ادامه، متن کامل این یادداشت تفاهم به همراه تحلیل مفاد حقوقی و اجرایی آن جهت بهرهبرداری جامعه حقوقی، وکلا و پژوهشگران منتشر میگردد.
مفاد تفاهمنامه پایان درگیریها؛ تعهدات متقابل و تحدید اقدامات نظامی
این بخش از سند به ارکان اصلی آتشبس، اصول حاکمیتی و زمانبندی مذاکرات آتی اختصاص یافته است:
۱. خاتمه فوری عملیات نظامی و تضمین حاکمیت لبنان
طرفین امضاکننده، خاتمه فوری و دائمی کلیه عملیاتهای نظامی را در تمامی جبههها، از جمله قلمرو کشور لبنان، اعلام نموده و متعهد به عدم توسل به زور یا تهدید به آن علیه تمامیت ارضی یکدیگر شدند. همچنین حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان در این بند تضمین شده است.
۲. التزام به اصول حقوق بینالملل و عدم مداخله
جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد به احترام متقابل به حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر (وفق اصول مصرح در منشور ملل متحد) گردیدند.
۳. تعیین مهلت قانونی ۶۰ روزه جهت حصول توافق نهایی
طرفین مکلف شدهاند ظرف حداکثر ۶۰ روز از تاریخ امضا، مذاکرات را جهت دستیابی به موافقتنامه جامع نهایی تکمیل نمایند. این مدت با تراضی طرفین قابل تمدید خواهد بود.
۴. لغو حصر دریایی ایران و خروج نیروهای نظامی آمریکا
ایالات متحده مکلف است بلافاصله فرآیند رفع محاصره دریایی ایران را آغاز کرده و ظرف ۳۰ روز آن را به طور کامل خاتمه دهد. همچنین موظف است ظرف ۳۰ روز پس از امضای توافق نهایی، نیروهای نظامی خود را از حوزه پیرامونی ایران خارج نماید.
۵. تامین امنیت ناوبری تجاری در خلیج فارس و تنگه هرمز
ایران مکلف است ترتیبات لازم را جهت عبور ایمن و معاف از هزینه کشتیهای تجاری (صرفاً برای یک دوره ۶۰ روزه) از خلیج فارس به دریای عمان اتخاذ کند. این تردد پس از اقدامات فنی و مینزدایی ظرف ۳۰ روز عملیاتی میشود. تعیین رژیم حقوقی و خدمات دریایی آینده در تنگه هرمز از طریق گفتگو با سلطنت عمان و تبادل نظر با کشورهای ساحلی خلیج فارس انجام خواهد شد.
الزامات حقوقی تفاهمنامه در حوزه رفع تحریمها، تعهدات هستهای و جبران خسارت اقتصادی
بخش ثانی یادداشت تفاهم اسلامآباد، به ترتیبات مالی، ابطال مقررات تحریمی و سازوکارهای نظارتی ناظر بر برنامه هستهای میپردازد:
۶. تخصیص اعتبار ۳۰۰ میلیارد دلاری جهت بازسازی اقتصادی
دولت آمریکا متعهد گردیده است با مشارکت شرکای منطقهای، برنامهای مدون را با تامین اعتبار حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار جهت بازسازی و توسعه اقتصادی ایران پایهریزی کند. صدور کلیه مجوزها و اسقاطیههای مالی (Waivers) مربوط به این تراکنشها بر عهده آمریکا خواهد بود.
۷. لغو جامع و یکپارچه تحریمهای بینالمللی و یکجانبه
آمریکا متعهد به خاتمه دادن به کلیه تحریمهای یکجانبه (اولیه و ثانویه) و همچنین پیگیری لغو قطعنامههای تحریمی شورای امنیت سازمان ملل متحد و شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر اساس جدول زمانی توافق نهایی شده است.
۸. تثبیت ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای و رقیقسازی مواد غنیشده
ایران مجدداً عدم تمایل خود به تولید یا ابتیاع سلاح هستهای را تایید نمود. طرفین توافق کردند وضعیت مواد غنیشده ذخیرهسازی شده را از طریق رقیقسازی در محل (Down-blending) تحت نظارت مستقیم آژانس حل و فصل نمایند. چگونگی ادامه غنیسازی بر اساس نیازهای صلحآمیز ایران در توافق نهایی مشخص میشود.
۹. شرط حفظ وضعیت موجود (Status Quo)
تا زمان انعقاد توافق نهایی، ایران برنامه هستهای خود را در سطح فعلی تثبیت کرده و در تکالیف متقابل، آمریکا از وضع هرگونه تحریم جدید یا اعزام نیروی نظامی مضاعف به منطقه خودداری خواهد کرد.
۱۰. صدور فوری مجوزهای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی
وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) مکلف است بلافاصله پس از امضا، اسقاطیههای لازم را برای صادرات نفت خام، فرآوردههای پتروشیمی ایران و کلیه خدمات تابعه (بانکی، بیمه و لجستیک) صادر نماید.
۱۱. آزادسازی مشروط و کامل داراییهای توقیفشده ایران
کلیه وجوه و داراییهای مسدود یا محدود شده ایران در بانکهای خارجی باید به طور کامل آزاد شده و جهت کارسازی و تأدیه به ذینفعان تعیینشده از سوی بانک مرکزی ایران، بدون قید و شرط در دسترس قرار گیرد.
۱۲. تأسیس کمیسیون مشترک نظارت بر حسن اجرای تعهدات
به منظور نظارت بر اجرای دقیق مفاد یادداشت تفاهم و سنجش میزان پایبندی طرفین، یک سازوکار نظارتی و اجرایی مشترک پیشبینی شده است.
۱۳. ترتیبات آغاز مذاکرات تفصیلی
پس از تایید اجرای ترتیبات اولیه مندرج در بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ از سوی طرفین، مذاکرات اختصاصی جهت نهایی کردن سایر بندهای باقیمانده آغاز خواهد شد.
۱۴. شرط تنفیذ توافق از طریق شورای امنیت ملل متحد
به عنوان ضمانتاجرای حقوقی صیانت از این سند، توافق نهایی طرفین باید منوط به تایید و تصویب یک قطعنامه الزامآور تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد (توسط شورای امنیت) گردد.
تنظیمشده در سه نسخه رسمی؛ ممهور به مهر و امضای نمایندگان دولت جمهوری اسلامی ایران، دولت ایالات متحده آمریکا و میانجی رسمی (دولت جمهوری اسلامی پاکستان).
