اصلاح بخشنامه ضمانتنامه های ریالی بانک مرکزی
امکان انتقال ضمانتنامه تعهد پرداخت به پذیرنده مطالبات قراردادی مشروط به ثبت در سامانه
[button color=”primary” size=”medium” link=”https://dadresi.net/wp-content/uploads/2023/06/4_5769395801683923062.pdf” icon=”” target=”true” nofollow=”false”]اصلاح بخشنامه ضمانتنامه های ریالی بانک مرکزی[/button]
دستورالعمل ناظر بر ضمانتنامه بانکی (ریالی)
شورای پول و اعتبار در یکهزار و دویست و سی و نهمین جلسه مورخ ۲۵/۰۷/۱۳۹۶ به استناد بند (۶ (ماده (۱۴ (وبند (ب) ماده (۱۱ (قانون پولی و بانکی کشور مصوب ۱۸ تیرماه ۱۳۵۱» ،دستورالعمل ناظر بر ضمانتنامه بـانکی ریالی)» را که از این پس به اختصار دستورالعمل نامیده میشود، در ۶۵ ماده و ۱۸ تبصره به شرح ذیل تصویب نمود.
فصل اول- تعاریف و کلیات
ماده۱ -در این دستورالعمل، عناوین زیر به جای عبارات مشروح مربوط به کار میروند:
- بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- مؤسسه اعتباری: بانک, مؤسسه اعتباری غیربانکی یا شعبه مؤسسه اعتباری خارجی که به موجـب قانون و یا با مجوز بانک مرکزی تأسیس شده و تحت نظارت آن بانک قرار دارد.
- شعبه مؤسسه اعتباری خارجی: واحد عملیاتی از یک مؤسسه اعتباری خـارجی کـه بـا مجـوز بانـک مرکزی و تحت نظارت آن بانک، به انجام عملیات مجاز بانکی در جمهوری اسلامی ایران مبادرت دارد.
- ضمانتنامه بانکی: که در این دستورالعمل ضمانتنامه نامیده میشود، سندی است که بـه موجـب آن مؤسسه اعتباری به طور غیرقابل برگشت متعهد میشود به محض اعلام و مطالبه هر میزان از وجه مندرج در آن توسط ذینفع، با رعایت مفاد این دستورالعمل، وجه مطالبه شده را به ذینفـع پرداخت نماید.
- ضمانتخواه: شخصی که تعهداتی را به موجب روابط پایه در قبال ذینفع بر عهـده دارد و بـرای تضمین ایفای آن تعهدات، از مؤسسه اعتباری تقاضای صدور ضمانتنامه مینماید.
- ذینفع: شخصی که ضمانتنامه به نفع وی صادر میشود.
- رویداد: واقعهای است که طبق شرایط مندرج در ضمانتنامه، با وقـوع آن، اعتبـار ضـمانتنامـه خاتمه مییابد.
- خاتمه اعتبار: تاریخ یا رویدادی که طبق شرایط ضمانتنامه با واقع شدن هریک از آنها (هرکـدام که زودتر واقع شوند)، ضمانتنامه از درجه اعتبار ساقط میشود.
- مدت اعتبار: فاصله زمانی تاریخ صدور تا خاتمه اعتبار ضمانتنامه.
- وجه ضمانتنامه: مبلغی که در متن ضمانتنامه درج و قابل پرداخت به ذینفع است.
- رابطه پایه: قرارداد، شرایط مناقصه و مزایده یا هر رابطه حقـوقی دیگـری بـین ضـمانتخـواه و ذینفع که ضمانتنامه بر اساس آن صادر شده است.
- بدهی غیرجاری: آندسته از بدهی های اشخاص به مؤسسه اعتباری کـه مطـابق بـا دسـتورالعمل طبقه بندی دارایی های مؤسسات اعتباری مصوب شورای پول و اعتبار، در طبقات غیرجـاری قـرار میگیرد.
- عوامل قهری: هر اتفاق خارج از کنترل مؤسسه اعتباری از جمله جنگ، سیل، زلزله و آتش سـوزی که باعث توقف فعالیت های مؤسسه اعتباری میگردد.
- سامانه پیام رسانی الکترونیکی مالی (سپام): سامانه ای که در بانک مرکزی راه اندازی شده و امکان تبادل تمامی پیام های مالی بین بانکی را به طور متمرکز و به صورت استاندارد، فراهم می سازد.
ماده ۲ -مؤسسه اعتباری صرفاً مجاز به صدور ضمانتنامه در قالب یکی از انواع زیـر و طبـق شـرایط مندرج در این دستورالعمل می باشد:
- ضمانتنامه شرکت در مناقصه/مزایـده: ضـمانت نامـه ای کـه بـه منظـور ضـمانت اجـرای پیشنهادات ضمانتخواه در مناقصه یا مزایده صادر میشود.
- ضمانتنامه حسن اجرای تعهد: ضمانت نامه ای که به منظور موظف نمودن ضمانتخـواه بـه اجرای دقیق، صحیح و به موقع تعهدات مندرج در رابطه پایـه در مقابـل ذینفـع در انجـام موضوع رابطه پایه صادر میشود.
- ضمانتنامه پیش پرداخت: ضمانتنامه ای که به منظور حصول اطمینان ذینفع از این امر که وجوه پیش پرداختی به ضمانتخواه به مصرف دیگری غیر از انجام تعهدات مندرج در رابطه پایه نمیرسد، صادر می گردد.
- ضمانت نامه استرداد کسور وجه الضمان (حسن انجام کار): ضمانتنامـه ای کـه بـه منظـور حصول اطمینان ذینفع از صحت کار انجام شده توسط ضمانتخواه، پس از تحویل قطعـی موضوع رابطه پایه صادر میگردد.
- ضمانت نامه تعهد پرداخت: ضمانتنامه ای که به منظور قبول پرداخت دیون ضمانتخواه بـه ذینفع در سررسید معین و مطابق با مفاد رابطه پایه، صادر میگردد.
- ضمانتنامه گمرکی: ضمانتنامه ای که به منظور تضمین تعویق یـا تقسـیط پرداخـت حقـوق ورودی صادر میشود.
تبصره– در شرایط خاص، مؤسسه اعتباری میتواند منوط به رعایت ضوابط مقرر در این دسـتورالعمل، ضمانتنامه برای اموری نظیر خدمت نظام وظیفه و جبران ضرر و زیان صادر نماید.
ماده ۳ -مؤسسه اعتباری موظف است پیش از صدور ضمانتنامه، از موارد ذیل در حد عرف بانکـداری اطمینان حاصل نماید:
- صوری نبودن موضوع رابطه پایه و احراز صدق آن؛
- مرتبط و متناسب بودن موضوع رابطه پایه با زمینه فعالیت ضمانتخواه؛
- احراز واجد شرایط بودن ضمانتخواه در خصوص موضوع رابطه پایه،
- توجیه پذیر بودن موضوع رابطه پایه متناسب با زمینه فعالیت ذینفع؛
- ضمانتنامه ابزاری برای دریافت تسهیلات نباشد.
ماده ۴ -مؤسسه اعتباری موظف است هریک از انواع ضمانتنامه ها را صـرفاً در دامنـه کـاربرد آنهـا مندرج در این دستورالعمل صادر نماید.
ماده ۵ -استفاده از سایر عناوین ضمانتنامه برای صدور ضمانتنامه تعهـد پرداخـت مطلقـاً ممنـوع است.
ماده ۶ – ضمانتنامه، قابل انتقال و قابل تنزیل نمیباشد. مؤسسه اعتباری موظف است عبـارات «غیـر قابل انتقال» و «غیر قابل تنزیل» را به صورت پسزمینه در فرم های خام تمامی نسخ ضمانتنامه که به سهولت قابل رویت باشد، درج نماید.
فصل دوم- صدور ضمانتنامه
ماده ۷ -مؤسسه اعتباری بنا به درخواست ضمانتخواه و پس از اخذ وثایق کافی از وی، میتواند اقدام به صدور ضمانتنامه نماید.
ماده ۸ -مؤسسه اعتباری موظف است پیش از صدور ضمانتنامه، نسبت به اعتبارسنجی ضمانتخـواه اقدام نماید.
ماده ۹ -مؤسسه اعتباری موظف است پیش از صدور ضمانتنامه، از رعایت قانون و مقررات نـاظر بـر مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم به ویژه ضوابط شناسایی مشتریان در خصوص ضمانتخواه و ذی نفع اطمینان حاصل نماید.
ماده ۱۰ -مؤسسه اعتباری مکلف است قبل از صدور ضمانتنامـه، وضـعیت بـدهی غیرجـاری و چـک برگشتی ضمانتخواه را از «سامانه یکپارچه اطلاعاتی مشتریان» نزد بانک مرکزی اسـتعلام نمایـد. در خصوص اشخاص حقوقی، استعلام یادشده علاوه بر شخص حقوقی، شامل صاحبان امضـای مجـاز و اعضای هیأت مدیره آن اشخاص نیز میگردد.
ماده ۱۱ -صدور ضمانتنامه برای ضمانتخواه که دارای سابقه چک برگشتی رفع سوء اثر نشـده و یـا بدهی غیرجاری نزد شبکه بانکی کشور میباشد، ممنوع است.
ماده ۱۲ -مؤسسه اعتباری ضمانتنامه را با استناد ماده (۱۰ (قانون مدنی صادر مـینمایـد. تعهـدات ناشی از صدور ضمانتنامه از رابطه پایه و سایر روابط و قراردادهای مربوط مستقل بـوده و اختلافـات میان ضمانتخواه و ذینفع و یا ایرادات و ادعاهای مربوط به آنها، در تعهد مؤسسه اعتباری به پرداخت وجه ضمانتنامه به ذینفع، مؤثر نخواهد بود.
ماده ۱۳ -حداکثر مدت اعتبار صدور ضمانت نامه یکسال میباشد.
ماده ۱۴ -صدور ضمانتنامهای که خود به خود و بدون درخواست کتبی ذینفـع قابـل تمدیـد باشـد، ممنوع است.
ماده ۱۵ -به جز درج تاریخ یا قید گذشت زمان معینی، ضمانتنامه نباید حاوی شرطی باشد که نتـوان برای احراز تحقق آن شرط، مدرکی ارایه کرد.
تبصره- اسناد و مدارک موضوع این ماده باید به طور صریح در متن ضمانتنامه قید گردد.
ماده ۱۶ -صدور ضمانتنامه منوط به پرداخت سپرده نقدی ضمانتنامه حداقل معادل ۱۰ درصد مبلـغ ضمانتنامه توسط ضمانتخواه میباشد.
تبصره ۱–ضمانتنامه های شرکت در مناقصه و یا مزایده میتواند بدون سپرده نقدی باشد.
تبصره ۲ -سپرده نقدی ضمانتنامه های تعهد پرداخت، بیست درصد (۲۰ (٪وجه ضمانت نامه میباشد.
ماده ۱۷ -ضمانتنامه باید حداقل شامل موارد زیر باشد:
- مشخصات و نشانی ضمانتخواه و ذینفع؛
- نام مؤسسه اعتباری و مشخصات شعبه صادرکننده ضمانتنامه؛
- شماره، تاریخ و موضوع رابطه پایه که ضمانتنامه بر اساس آن صادر میشود؛
- شماره منحصر به فرد موضوع ماده (۱۸ (این دستورالعمل؛
- وجه ضمانتنامه به عدد و حروف؛
- تاریخ صدور؛
- تاریخ خاتمه اعتبار؛
- رویداد خاتمه اعتبار (در صورت وجود)؛
- تمبر مالیاتی.
ماده ۱۸ -مؤسسه اعتباری موظف است پیش از صدور ضمانتنامه، نسبت به ثبت آن در سامانه سـپام و اخذ شماره منحصر به فرد از سامانه مزبور اقدام نماید.
تبصره- مجوز صدور ضمانتنامه برای مؤسسه اعتباری که نسـبت بـه ثبـت صـدور و سـایر الزامـات قیدشده در این دستورالعمل در خصوص ضمانتنامههای صادره در سامانه سپام اقدام ننماید، از سوی بانک مرکزی لغو خواهد شد.
ماده ۱۹ -به استثنای نسخه اصلی ضمانتنامه که مختص ذینفع است, سایر نسخ آن باید به عبـارت «غیر قابل مطالبه» ممهور گردند.
فصل سوم- اصلاحیه ضمانتنامه
ماده ۲۰ -صدور اصلاحیه ضمانتنامه منوط به ارایه درخواست کتبی ذینفع/ضمانتخواه در طول مدت اعتبار ضمانتنامه و طی مراحل زیر میباشد:
- مؤسسه اعتباری موظف است، پس از دریافت تقاضای اصلاحیه، موافقت یا عدم موافقت خود را با اعمال اصلاحیه، به درخواستکننده اعلام نماید.
- مؤسسه اعتباری در صورت موافقت با اعمال اصلاحیه مورد درخواست ذینفع/ضـمانتخـواه، موظف است جزئیات مربوط به اصلاحیه مزبور را جهت اخذ موافقت کتبـی، بـه طـرف دیگـر ضمانتنامه ابلاغ نماید.
- در صورت موافقت کتبی طرف دیگر با اعمال اصلاحیه، مؤسسه اعتباری باید اصلاحیه مزبور را صادر نماید.
ماده ۲۱ -مؤسسه اعتباری موظف اسـت پـیش از صـدور اصـلاحیهای کـه منجـر بـه افـزایش وجـه ضمانتنامه میشود، نسبت به تعدیل وثایق مطابق با مواد (۴۵) ،(۴۶ (و (۴۷ (این دستورالعمل اقـدام نماید.
ماده ۲۲ -صدور اصلاحیه ناشی از پرداخت بخشی از وجه ضمانتنامه، سررسید شدن تاریخ و یا واقع شدن شرایط مندرج در متن ضمانتنامه، از طی مراحل مذکور در ماده (۲۰ (مستثنی بوده و باید مطابق با مفاد ضمانتنامه، شرایط مذکور در متن ضمانتنامه و مقررات این دستورالعمل صورت پذیرد.
ماده ۲۳ -مؤسسه اعتباری موظف است صدور هرگونـه اصـلاحیه ضـمانتنامـه ناشـی از درخواسـت ذینفع/ضمانتخواه، پرداخت بخشی از وجه ضمانتنامه و یا سررسید شدن تاریخ و یـا واقـع شـدن شرایط مندرج در متن ضمانتنامه را در سامانه سپام ثبت نماید.
ماده ۲۴ -صدور هرگونه اصلاحیه ضـمانتنامـه، مطـابق ضـوابط و مقـررات زمـان صـدور اصـلاحیه امکانپذیر میباشد.
فصل چهارم- تمدید ضمانتنامه
ماده ۲۵ – تمدید ضمانتنامه صرفاً با ارایه درخواست مجزا توسط ذینفع، حداکثر به مدت یک سـال در هر نوبت امکانپذیر میباشد.
ماده ۲۶ -مؤسسه اعتباری میتواند ضمانتنامه را صرفاً با رعایت ضـوابط و مقـررات و شـرایط زیـر تمدید نماید:
۱ -درج متن زیر در ضمانتنامه و تکمیل آن در زمان صدور ضمانتنامه:
«این ضمانتنامه بنا به درخواست کتبی———– (عنوان ذینفع)، واصله تا قبل از پایـان وقـت اداری روز خاتمه اعتبار، قابل تمدید میباشد و در صورتی که ——- (عنوان مؤسسه اعتباری) قبـل از خاتمه اعتبار این ضمانتنامه، نتواند و یا نخواهد مدت آن را تمدید کنـد و یـا ——— (عنـوان ضمانتخواه) به هر نحو موجب این تمدید را فراهم نسازد، ———— (عنوان مؤسسه اعتباری)متعهد است در صورت مطابق بودن درخواست مطالبه وجه ضمانتنامه توسط ذینفع، وجه ضمانتنامـه را در وجه و یا به حواله کرد ——– (عنوان ذینفع) پرداخت کند.»
۲ -وصول درخواست کتبی ذینفع مبنی بر تمدید ضمانتنامه صـرفاً تـا پایـان وقـت اداری روز خاتمه اعتبار.
۳ -تعدیل وثایق با رعایت شرایط مندرج در مواد (۴۵) ،(۴۶ (و (۴۷ (این دستورالعمل.
تبصره – تمدید ضمانتنامه در هر حال منوط به موافقت مؤسسه اعتباری است.
ماده ۲۷ -مؤسسه اعتباری موظف است تمدید ضمانت نامه را در سامانه سپام ثبت نماید.
ماده۲۸ -تمدید ضمانتنامه، مطابق ضوابط و مقررات زمان تمدید امکانپذیر میباشد.
ماده ۲۹ -مؤسسه اعتباری نباید به درخواستهای تمدید ضمانتنامه واصله پس از پایان وقـت اداری روز خاتمه اعتبار، ترتیب اثر دهد.
فصل پنجم- مطالبه و پرداخت وجه ضمانتنامه
ماده ۳۰ -مطالبه تمام یا بخشی از وجه ضمانتنامه، باید با ارایه درخواست کتبی ذینفع تا پایان وقت اداری روز خاتمه اعتبار و با رعایت کامل شرایط مندرج در ضمانتنامه صورت گیرد.
تبصره- مؤسسه اعتباری موظف است مطالبه تمام یا بخشی از وجه ضمانتنامه توسـط ذینفـع را در سامانه سپام ثبت نماید.
ماده ۳۱ -چنانچه ضمانتنامه متضمن شرطی دال بر ارایه اسناد و مدارک نباشـد، در صـورت مطالبـه وجه ضمانتنامه توسط ذینفع، مؤسسه اعتباری موظف است به محض وصول درخواست مطالبه، وجه مورد درخواست ذینفع را که بیش از وجه ضمانتنامه نمیباشد، ابتدا از محـل سـپرده نقـدی و سـایر سپردههای ضمانتخواه نزد مؤسسه اعتباری و درصورت عدم تکافو، از محل منابع مؤسسه اعتباری، به ذینفع پرداخت نماید و مراتب را در سامانه سپام ثبت کند.
ماده ۳۲ -در صورت مطابق نبودن درخواست مطالبه با مفاد ضمانتنامه، مؤسسه اعتباری موظف است مراتب را به همراه دلایل رد درخواست، حداکثر تا پایان وقت اداری روز بعد و چنانچه روز بعد مصادف با خاتمه اعتبار باشد، تا پایان وقت اداری همان روز به صورت مکتوب به ذینفع اعلام نماید و مراتـب را در سامانه سپام ثبت نماید.
ماده ۳۳ -چنانچه ضمانتنامه متضمن شرطی دال بر ارایه اسناد و مدارک باشـد، در صـورت مطالبـه وجه ضمانتنامه توسط ذینفع، مؤسسه اعتباری موظف است حداکثر ظرف مدت پنج روز کاری بعد از تاریخ وصول درخواست مطالبه به همراه مدارک و مستندات مربوط، آنها را بررسـی نمایـد. درصـورت مطابق بودن درخواست مطالبه و ظاهر اسناد و مدارک با مفاد ضـمانتنامـه در حـد عـرف بانکـداری،مؤسسه اعتباری موظف است وجه مورد درخواست ذینفع را که بیش از وجه ضمانتنامه نمیباشد، ابتدا
از محل سپرده نقدی و سایر سپردههای ضمانتخواه نزد مؤسسه اعتباری و درصورت عـدم تکـافو، از محل منابع مؤسسه اعتباری، به ذینفع پرداخت نماید و مراتب را در سامانه سپام ثبت کند.
ماده ۳۴ -در صورت مطابق نبودن درخواست مطالبه و یا ظاهر اسناد و مدارک با مفـاد ضـمانتنامـه، مؤسسه اعتباری موظف است مراتب را به همراه دلایل رد درخواست، بدون تأخیر و حداکثر تـا پایـان وقت اداری آخرین روز مهلت پنج روزه بررسی، به صورت مکتوب به ذینفع اعلام نموده و مراتب را در ۸
سامانه سپام ثبت نماید. در صورت عدم اعلام مراتب فوق ظـرف مهلـت پـنج روزه مزبـور، مؤسسـه اعتباری مکلف است، وجه مورد درخواست ذینفع را که بیش از وجه ضمانتنامه نمیباشد، ابتدا از محل سپرده نقدی و سایر سپردههای ضمانتخواه نزد مؤسسه اعتباری و درصـورت عـدم تکـافو، از محـل منابع مؤسسه اعتباری، به ذینفع پرداخت نماید و مراتب را در سامانه سپام ثبت نماید.
تبصره۱ -چنانچه اسناد و مدارک موضوع این ماده، کمتر از پنج روز مانده به خاتمـه اعتبـار یـا در روز خاتمه اعتبار ضمانتنامه، به مؤسسه اعتباری ارایه گردد، این امر تأثیری در مـدت پـنج روزه بررسـی ظاهر اسناد و مدارک ندارد و این مدت کمتر نخواهد شد.
تبصره ۲ -مؤسسه اعتباری موظف است برای اطلاع ذینفع، موضوع مهلت پـنج روزه بررسـی مطـابق بودن درخواست مطالبه و ظاهر اسناد و مدارک با مفاد ضمانتنامه و همچنین موضوع تبصـره (۱ (ایـن ماده را به نحو مقتضی در ظهر ضمانتنامه مربوط، قید نماید.
ماده ۳۵ -در صورتی که مؤسسه اعتباری درخواست مطالبه ذینفع را مردود اعلام نماید، موظف است درخواست های مجدد ارایه شده تا پایان وقت اداری روز خاتمه اعتبار از سوی ذینفع، مبنی بر مطالبـه وجه ضمانتنامه را بر اساس مفاد این دستورالعمل بررسی نماید.
ماده ۳۶ -چنانچه پرداخت وجه ضمانتنامه طی چند نوبت مد نظر باشـد، مؤسسـه اعتبـاری ضـمن رعایت مواد (۴۵) ،(۴۶ (و (۴۷ (این دستورالعمل، موظف است وثایقی را از ضمانتخواه اخذ نماید کـه متناسب با وجوه قابل پرداخت، قابل تفکیک و یا تقسیم باشد.
ماده ۳۷ -چنانچه پرداخت وجه ضمانتنامه صرفاً برای یک بار مد نظر باشد، مؤسسه اعتباری موظف است در متن ضمانتنامه قید نماید که پرداخت وجه ضمانتنامه صرفاً برای یک بار امکانپذیر بـوده و پرداخت وجه به دفعات، ممنوع است.
ماده۳۸ – برای مطالبه تمام یا بخشی از وجه ضمانتنامه، ارایه نسخه اصـلی ضـمانتنامـه از سـوی ذینفع به مؤسسه اعتباری، الزامی است.
تبصره- چنانچه به هر دلیل ارایه اصل ضمانتنامه امکانپذیر نباشد، در صـورت صـلاحدید مؤسسـه اعتباری، پرداخت وجه مورد مطالبه، صرفاً پس از ارایه تعهدنامـه بـر اسـاس مـتن پیوسـت (۲ (ایـن دستورالعمل توسط ذینفع، امکانپذیر می باشد.
ماده ۳۹ -مؤسسه اعتباری موظف است پس از پرداخت بخشی از وجه ضمانتنامه، نسبت بـه صـدور اصلاحیه وجه آن اقدام نماید.
ماده ۴۰ -مؤسسه اعتباری موظف است بلافاصله پس از پرداخت تمام یا بخشی از وجه ضمانتنامه به ذینفع، مراتب را علاوه بر روش مکتوب از سایر طرق به ضمانتخواه، جهت پرداخت وجه مـذکور بـه مؤسسه اعتباری ابلاغ نماید.
تبصره- چنانچه ضمانتخواه، وجه پرداختی به ذینفع را به مؤسسه اعتباری بازپرداخت نمود، مؤسسه اعتباری موظف است مراتب را به همراه تاریخ پرداخت وجه توسط ضمانتخواه، در سامانه سپام ثبـت نماید.
فصل ششم- ابطال و خاتمه اعتبار ضمانتنامه
ماده ۴۱ -ضمانتنامه در موارد زیر باطل میشود:
- واقع شدن «خاتمه اعتبار» اعم از وقوع رویداد یا تاریخ (هرکدام که زودتر واقع شود)؛
- به موجب اعلام کتبی ذینفع مبنی بر انصراف از مطالبه کل وجه ضمانتنامه یا ابطال آن؛
- هنگامی که در اثر صدور «اصلاحیه های کاهش وجه ضمانتنامه»، وجه ضمانتنامه بـه صـفر برسد؛
- هنگامی که وجه ضمانتنامه در اثر پرداخت به صفر برسد؛
تبصره- مؤسسه اعتباری موظف است ابطال و خاتمه اعتبار ضمانتنامه را حسب مورد، در سامانه سپام ثبت نماید.
ماده ۴۲ -چنانچه «خاتمه اعتبار» ضمانتنامه منوط به وقوع رویدادی گردد، لازم است اسناد و مدارک مربوط به رویداد منجر به «خاتمه اعتبار»، در متن ضمانتنامه مشخص شود.
ماده ۴۳ -در صورت ارایه اسناد و مدارک موضوع ماده (۴۲ ،(مؤسسه اعتباری موظـف اسـت حـداکثر ظرف مدت پنج روز کاری بعد از ارایه اسناد و مدارک، ظاهر اسـناد و مـدارک ارایـه شـده را بـا مفـاد ضمانتنامه در حد عرف بانکداری تطابق داده و در صورتی که ظاهر اسناد و مدارک ارایه شده را مطابق تشخیص دهد، با رعایت مفاد این دستورالعمل، ضمانتنامه را باطل نموده، مراتب را در سـامانه سـپام ثبت نماید و نسبت به آزادسازی وثایق ضمانتخواه اقدام کند.
ماده ۴۴ -چنانچه خاتمه اعتبار با روز تعطیلی رسمی کشور مصادف شود، روز کاری بعد از روز تعطیل، به عنوان روز خاتمه اعتبار تلقی میگردد.
فصل هفتم- وثایق
ماده ۴۵ -مؤسسه اعتباری مکلف است قبل از صدور ضمانتنامه، با توجه به اهلیـت و تـوان اعتبـاری ضمانتخواه، وثایق لازم و کافی از وی اخذ نماید.
ماده ۴۶ -نوع و میزان وثایق بابت صدور انواع ضمانتنامه، بر اساس ضوابطی تعیـین خواهـد شـدکه هیأت مدیره مؤسسه اعتباری تعیین و ابلاغ مینماید. هیأتمدیره مؤسسه اعتباری موظف است وثـایق موضوع این ماده را به نحوی تعیین نماید که معتبر، سهلالبیع، قابل نقل و انتقال، از درجه نقدشوندگی بالا برخوردار و بلامعارض باشد تا در صورت عدم ایفای تعهدات از سوی ضمانتخواه، حقوق مؤسسه اعتباری در حداقل زمان و با کمترین هزینه، استیفاء شود.
تبصره – در صورت اخذ سپرده های ارزی (سپرده قرض الحسـنه پـسانـداز، سـپرده سـرمایه گـذاری مدت دار و یا گواهی سپرده مدت دار ویژه سرمایه گذاری عام و خاص) به عنـوان وثیقـه ضـمانتنامـه صادره، مؤسسه اعتباری موظف است برای تعیین معادل ریالی این سپرده ها، از نرخ اعلام شده توسط بانک مرکزی در تاریخ اخذ وثیقه استفاده نماید.
ماده ۴۷ -مؤسسات اعتباری موظفند، وجه موجود در حساب سپرده سرمایهگذاری مدتدار و یا سپرده قرضالحسنه پس انداز، اعم از ریالی و ارزی که به عنوان وثیقه ضمانتنامه صادره در نظر گرفته شده است، به نفع مؤسسه اعتباری صادرکننده ضمانتنامه، به میزان وثیقه مورد نظر، در حساب های ذیربط مسدود نمایند.
ماده ۴۸ -در صورتی که:
- وجه ضمانتنامه به موجب پرداخت بخشی از آن کاهش یابد و ضمانتخـواه وجـه مزبـور را پرداخت نماید، مؤسسه اعتباری میتواند بنا به درخواست ضمانتخواه، بخشـی از وثـایق را متناسب با وجوه پرداختی، با رعایت مواد (۴۵) ،(۴۶ (و (۴۷ (این دستورالعمل، آزاد نماید.
- وجه ضمانتنامه حسب شرایط مندرج در آن و یا به درخواست ذینفع/ضمانتخـواه کـاهش یابد، مؤسسه اعتباری میتواند بنا به درخواست ضمانتخواه، بخشی از وثایق را متناسـب بـا وجوه پرداختی، با رعایت مواد (۲۰) ،(۴۵) ،(۴۶ (و (۴۷ (این دستورالعمل، آزاد نماید.
تبصره- آزادسازی وثایق غیرمنقول در اجرای این ماده، منوط به تشخیص مؤسسه اعتباری خواهد بود.
ماده ۴۹ -آزادسازی وثایق ضـمانتخـواه در مـوارد (۱ (الـی (۳ (مـاده (۴۱ ،(منـوط بـه ارایـه اصـل ضمانتنامه میباشد.
تبصره- چنانچه به هر دلیل ارایه اصل ضمانتنامه امکانپذیر نباشد، مؤسسه اعتباری میتواند صـرفاً پس از ارایه تعهدنامه بر اساس متن پیوست (۱ (این دستورالعمل توسط ضمانتخـواه، وثـایق را آزاد نماید.
ماده ۵۰ -در صورت پرداخت وجه ضمانتنامه به ذینفع، چنانچه حداکثر ظرف مدت یک هفته از تاریخ ابلاغ موضوع ماده (۳۹ (این دستورالعمل، ضمانتخواه وجه مذکور را بـه مؤسسـه اعتبـاری پرداخـت ننماید، مؤسسه اعتباری موظف است نسبت به وصول و استیفای مطالبـات از ضـمانتخـواه، از محـل وثایق، اقدام نماید.
ماده ۵۱ -بانک مرکزی میتواند نوع و میزان وثایق را مورد بازنگری قرار داده و مراتب را به مؤسسات اعتباری ابلاغ نماید.
فصل هشتم- سایر مقررات
ماده ۵۲ -صدور ضمانتنامه برای تضمین تسهیلات/تعهدات اعطایی/ایجادشده ریالی خـود و سـایر مؤسسات اعتباری صرفاً در صورتی مجاز است که مؤسسه اعتباری معادل صد درصد وجه ضمانتنامه را به صورت سپرده نقدی از ضمانتخواه دریافت نموده باشد.
تبصره- صدور ضمانتنامه ریالی به عنوان وثیقه تعهدات و تسهیلات ارزی تحـت هـر عنـوان ممنـوع است.
ماده ۵۳ -در مواردی که برای ضمانتنامههای صادره جهت تضمین معاملات دولتـی کـه ذینفـع آنهـا دستگاهها و شرکتهای دولتی میباشند مقررات خاص وجود داشته باشد، این ضمانتنامهها صـرفاً در موارد یادشده، تابع مقررات خاص خود میباشد.
ماده ۵۴ -صدور ضمانتنامهای که ضمانتخواه و ذینفع آن، اشخاص غیردولتی میباشند، منوط به اخذ مجوز از ادارات مرکزی ذیربط در مؤسسه اعتباری صادرکننده ضمانتنامه میباشد.
ماده ۵۵ -چنانچه ضمانتنامه متضمن شرطی دال بر ارایه اسناد و مدارک باشد، مؤسسه اعتباری بـر مبنای ظاهر اسناد و مدارک ارایه شده در حد عرف بانکداری عمـل مـینمایـد و هـیچگونـه تعهـد یـا مسئولیتی در این خصوص از جمله موارد زیر ندارد:
- اصالت و صحت هرگونه امضا، مدارک، اسناد و اطلاعات ارایه شده؛
- هرگونه اظهارات کلی یا خاص در خصوص مدارک و اسناد ارایه شده؛
- وجود کالا یا خدمات و همچنین شرح، مقدار، وزن، کیفیت، بستهبندی، تحویل و ارزش آنهـا و سایر کارهای اجرایی یا آماری که در اسناد و مدارک، به آنها اشاره شده است؛
- حسن نیت، فعل یا ترک فعل، اعتبار مالی و شخصی صادرکننده اسناد و مدارک.
ماده ۵۶ -در صورت وقوع عوامل قهری و تعطیلی مؤسسه اعتباری در طـول مـدت اعتبـار، چنـانچـه فعالیت مؤسسه اعتباری پس از خاتمه اعتبار آغاز شود، ضمانتنامـه از زمـان آغـاز فعالیـت مؤسسـه اعتباری، به مدت سی روز معتبر خواهد بود. همچنین اگر پرداخت وجه ضمانتنامـه بـه دسـتور مقـام قضایی متوقف شود، در صورتی که نظر مقام قضایی مبنی بر بلامانع بودن پرداخت وجه ضـمانتنامـه پس از خاتمه اعتبار اعلام گردد، ضمانتنامه بانکی از زمان اعلام مقام قضایی، به مدت سی روز معتبر خواهد بود.
تبصره – مؤسسه اعتباری موظف است تمدید اعتبار ضمانتنامه موضوع این مـاده را، حسـب مـورد در سامانه سپام ثبت نماید.
ماده ۵۷ -چنانچه ذینفع پیش از تاریخ تعطیلی مؤسسه اعتباری به سبب بروز عوامل قهری یا پیش از تاریخ وصول دستور مقام قضایی مبنی بر عدم پرداخت، «درخواست مطالبه وجه ضمانتنامه» را بـه مؤسسه اعتباری ارایه نموده باشد، مؤسسه اعتباری موظف است حسب مورد پس از آغـاز فعالیـت یـا
اعلام مقام قضایی مبنی بر بلامانع بودن پرداخت، ضمن رعایت مفاد مـواد (۳۱ (و (۳۲) ،(۳۳ (و (۳۴( این دستورالعمل، درصورت مطابق بودن درخواست مطالبه، وجه ضمانتنامـه را بـه ذینفـع پرداخـت نماید.
ماده ۵۸ -کارمزدهای مربوط به ضمانتنامه تابع نرخ های کارمزد ابلاغی بانک مرکزی خواهد بود.
ماده ۵۹ -مؤسسه اعتباری موظف است در صورت پرداخت وجه ضمانتنامه به ذینفـع، وجـه التـزام تاخیر تأدیه دین را از تاریخ پرداخت وجه ضمانتنامه، بر اساس نرخهای اعلامی بانک مرکـزی در روز پرداخت به ذینفع، نسبت به مانده پرداخت نشده وجه ضمانتنامه از سوی ضمانتخواه بـه مؤسسـه اعتباری، محاسبه و از ضمانت خواه اخذ نماید.
ماده ۶۰ -مؤسسه اعتباری موظف به طراحی و پیاده سازی سامانهای در پایگـاه اطـلاع رسـانی خـود میباشد، به نحوی که ذینفع، با مراجعه به سامانه مذکور و درج شماره منحصر به فرد ضـمانتنامـه و شناسه/کد ملی، به مشخصات ضمانتنامه صادره دسترسی داشته و اصالت ضمانتنامه صـادره مـورد تأیید قرار گیرد.
تبصره- مؤسسه اعتباری موظف است جهت آگاهی ذینفع، موضـوع و نحـوه امکـان بررسـی اصـالت ضمانتنامه را به نحو مقتضی در ظهر ضمانت نامه قید نماید.
ماده ۶۱ -ایجاد هرگونه تعهدات و یا اعطای هر نوع تسهیلات به ضمانتخواه، از زمان پرداخـت وجـه ضمانتنامه به ذینفع از سوی مؤسسه اعتباری، تا زمان وصول کامل مطالبات از ضـمانتخـواه بابـت پرداخت وجه ضمانتنامه به ذینفع، از سوی هریک از مؤسسات اعتباری ممنوع است.
ماده ۶۲ -تخلف از مفاد این دستورالعمل توسط مؤسسه اعتباری، موجب اعمال مجازات های انتظـامی موضوع ماده (۴۴ (قانون پولی و بانکی کشور مصوب سـال ۱۳۵۱ و مجـازات هـای مصـرح در سـایر قوانین و مقررات میباشد.
ماده ۶۳ -بانک مرکزی موظف است حداکثر ظرف مدت سه مـاه از تـاریخ ابـلاغ ایـن دسـتورالعمل،شیوهنامه اجرایی نحوه استفاده از «سامانه پیام رسـانی الکترونیکـی مـالی (سـپام )» را در خصـوص ضمانتنامه های بانکی تهیه و برای اجرا به شبکه بانکی کشور ابلاغ نماید.
ماده ۶۴ – این دستورالعمل از تاریخ ابلاغ، لازمالاجرا بوده و از آن تاریخ، صدور هرگونه ضـمانتنامـه توسط مؤسسات اعتباری منوط به رعایت کامل مفاد این دستورالعمل است. ضمانتنامه های موجود که بر اساس مقررات قبل صادر شده اند تا سررسید نهـایی بـه اعتبـار خـود بـاقی بـوده و تمدیـد ایـن ضمانتنامه ها، تابع مقررات زمان تمدید میباشد.
ماده ۶۵ -از تاریخ لازم الاجرا شدن این دستورالعمل، بخش مربوط به صدور ضمانت نامه در آییننامه صدور ضمانت نامه و ظهرنویسی از طرف بانکها و سایر مقررات مغایر با ایـن دسـتورالعمل منسـوخ اعلام میگردد.
-
پیوست (۱)
متن تعهدنامه از ضمانتخواه
«اینجانب ………. ضمانتخواه ضمانتنامه شماره …….. متعهد میگردم چنـانچـه بـا عـدم ارائه اصل ضمانتنامه، از ناحیه اینجانب/ذینفع به هر نحوی از انحاء موجبات سوء اسـتفاده از آن ایجاد و منافع بانک ……….. به خطر افتد، عهده دار جبران ضـرر و زیـان وارده بـوده و بانک محق به استیفاء حقوق تضییع شده به هر نحو و کیفیت است»
-
پیوست (۲ )
متن تعهدنامه از ذینفع
«اینجانب ………. ذینفع ضمانتنامه شماره …….. متعهد میگردم چنانچـه بـا عـدم ارائـه اصل ضمانتنامه از ناحیه اینجانب به هر نحوی از انحاء موجبات سوء استفاده از آن ایجـاد و منافع بانک/مؤسسه اعتباری ……….. به خطر افتد، عهده دار جبران ضرر و زیان وارده بوده و بانک/مؤسسه اعتباری محق به استیفاء حقوق تضییع شده به هر نحو و کیفیت است»
بیشتر بخوانید:
-
دستورالعمل اجرایی تعیین حدود ارائه خدمات بانکی به اشخاص محجور در مؤسسات اعتباری
-
ملاک محاسبه نرخ ارز جهت اجرای حکم، نرخ اعلامی بانک مرکزی یا کانون صرافان و یا بازار آزاد است؟
-
دستورالعمل بانک مرکزی درخصوص تفکیک حساب های تجاری و غیر تجاری/مصوب 12 شهریورماه1401
